To jedno z najczęściej mylonych pojęć w aptece – i warto je raz a dobrze rozróżnić. Odpowiednik terapeutyczny to lek, który osiąga zbliżony efekt leczniczy, ale za pomocą innej substancji czynnej. Dwa różne leki na ten sam objaw, działające podobnie, choć chemicznie to co innego.
Odpowiednik terapeutyczny a generyk
Tu kryje się najważniejsze rozróżnienie. Generyk to ta sama substancja czynna co lek oryginalny (i biorównoważna z nim) – inny producent, ta sama molekuła. Odpowiednik terapeutyczny to inna substancja o podobnym działaniu. To zasadnicza różnica:
Ta sama substancja
Identyczna substancja czynna co oryginał, biorównoważna. To zamiennik w ścisłym sensie – podstawa substytucji aptecznej.
Inna substancja
Inna substancja czynna, ale podobny efekt leczniczy. Nie jest prostym zamiennikiem „jeden do jednego”.
Kiedy można go zaproponować?
I tu pojawia się drugie kluczowe rozróżnienie – zależne od tego, czy mowa o leku na receptę, czy bez:
- Lek na receptę (Rx) – farmaceucie nie wolno samodzielnie zamienić leku na odpowiednik terapeutyczny (inną substancję). Substytucja apteczna dotyczy generyków, nie zmiany substancji czynnej.
- Lek bez recepty (OTC) – gdy pacjent sam pyta o coś „na to samo”, farmaceuta może zaproponować preparat o innej substancji, ale podobnym działaniu.
To rozróżnienie ma realne znaczenie dla marek OTC: w momencie, gdy pacjent prosi o radę przy pierwszym stole, farmaceuta ma swobodę wskazania odpowiednika terapeutycznego – i to jego rekomendacja przesądza, którą substancję (i markę) wybierze pacjent.
W kategorii OTC walka toczy się często nie o generyk tej samej molekuły, lecz o to, by farmaceuta – proszony o pomoc – wskazał właśnie naszą substancję jako odpowiednik terapeutyczny dla danego problemu. Dlatego budujemy wiedzę i zaufanie do produktu, tak by w tym momencie wyboru padła rekomendacja naszej marki.