Nie każda dawka połkniętego leku działa w całości. Część substancji czynnej może nie wchłonąć się z przewodu pokarmowego albo zostać „przerobiona” przez wątrobę, zanim dotrze do krwiobiegu. Biodostępność mówi, jaka część dawki realnie trafia tam, gdzie ma zadziałać – i jak szybko.
To dlatego ten sam lek podany różnymi drogami działa inaczej. Substancja podana dożylnie ma biodostępność pełną (cała trafia do krążenia), a ta sama substancja w tabletce – często niższą. Biodostępność jest więc ściśle związana z postacią farmaceutyczną i drogą podania.
Od czego zależy biodostępność?
- Droga podania – dożylna, doustna, przezskórna różnią się zasadniczo.
- Postać leku – tabletka, kapsułka, roztwór wchłaniają się inaczej.
- Substancje pomocnicze – excipienty mogą wpływać na uwalnianie substancji czynnej.
- Czynniki pacjenta – np. posiłek, metabolizm, stan przewodu pokarmowego.
W kontekście odpowiedników biodostępność jest sednem sprawy: dwa leki uznaje się za biorównoważne właśnie wtedy, gdy ich biodostępność jest porównywalna. To ona przesądza, czy zamiennik zadziała tak samo jak oryginał.
Biodostępność bywa realnym argumentem produktowym – np. gdy dana postać leku zapewnia szybsze lub lepsze wchłanianie. Pomagamy markom komunikować takie przewagi rzetelnie i w granicach ChPL, tak by farmaceuta rozumiał, dlaczego dany preparat warto polecić.